Europejski pająk roku 2006

	European Society of Arachnology
	*European Spider of the Year 2006*

	Kwietnik - Misumena vatia (Clerck 1757) Europejski pająk roku 2006 (European Spider of the Year – ESY) Pierwszym Europejskim Pająkiem Roku wybranym na rok 2006 jest kwietnik – Misumena vatia (Clerck 1757). Tak jak wszystkie pająki krabokształtne (rodzina ukośnikowate – przyp. tłum.), Misumena ma podobnie do krabów rozstawione na boki odnóża i stąd pochodzi nazwa tej rodziny. Przednie odnóża są dłuższe niż tylne. Gatunek ten różni się od innych europejskich gatunków zdolnością do zmiany kolorów - od żółtego do białego.

Biologia i okres dojrzałości Kwietnik, jak inni członkowie tej rodziny, jest drapieżnikiem czyhającym na swoją ofiarę. Najczęściej zaczaja się wśród płatków kwiatów czekając na przylatujące owady. Tylnymi, krótkimi odnóżami przytrzymuje się podłoża. Przednie, znacznie silniejsze odnóża, trzyma szeroko rozłożone na boki. Chwyta nimi z zadziwiającą szybkością niczego nie podejrzewające, odwiedzające kwiaty owady, którym natychmiast wstrzykuje jad. Ofiara najczęściej jest spożywana na miejscu i wysysana przez niewielkie otwory, tak że pozostaje po niej niemal kompletny szkielet zewnętrzny.



Kwietniki, dzięki zdolności do zmiany koloru, mogą się wspaniale kamuflować zarówno na białych jak i żółtych kwiatach. Ten aktywny proces może zachodzić tylko u dorosłych samic, a ukończenie go wymaga kilku dni. Badania naukowe sugerują, że kamuflaż ten czyni pająki trudnymi do spostrzeżenia zarówno przez ofiary jak i potencjalne drapieżniki.
Dorosłe pająki można znaleźć od maja do lipca. Wczesnym latem o wiele mniejsze samce kopulują z samicami. Przebywają pewien czas na odwłoku samicy, a podczas kopulacji zwisają ze spodniej jego strony. Kokon jajowy jest ukrywany pomiędzy liśćmi połączonymi nicią pajęczą. Osobniki młodociane zimują w ściółce i dojrzewają w następnym roku.


Środowisko występowania i rozmieszczenie Typowym środowiskiem są tereny otwarte, tak jak łąki, bagna i pola, lecz także słoneczne ścieżki i obrzeża lasów, nieużytki i ogrody. W Wielkiej Brytanii gatunek ten wydaje się występować wyłącznie na południu. Informacje ze wszystkich regionów (ze zdjęciami) są chętnie widziane (adres do korespondencji poniżej). W Europie Misumena występuje od Skandynawii po region śródziemnomorski. Jest również spotykana w północnej Azji j i Ameryce Północnej. Pozostałych 40 gatunków z rodzaju Misumena wystepuje w regionach tropikalnych i subtropikalnych.

Cechy charakterystyczne i gatunki podobne Wyłacznie dojrzałe samice posiadają silnie żółty lub biały kolor. Oprócz tych dwóch wariantów znajdowane są również formy pośrednie w zielono-białych tonacjach. Dodatkowo na odwłoku mogą występować czerwone pasy. Natomiast na grzbietowej stronie głowotułowia znajdują się dwa ciemne pasy. Znacznie mniejszy samiec ma ciemnobrązowy głowotułów i ciemne przednie odnóża, podczas gdy odwłok jest koloru żółtego z ciemnym wzorem. W Niemczech (również w Polsce – przyp. tłum.) jest jeszcze jeden gatunek, który może także aktywnie zmieniać kolor: Thomisus onustus. W przypadku tego gatunku zakres zmian jest większy, kolor może zmieniać się od białego do żółtego i fioletowego. Ponadto, Thomisus może być identyfikowany na podstawie dwóch garbków na odwłoku i nieznacznie wzniesionych bocznych oczu. Młode kwietniki są zielonkawego koloru, ponieważ przebywają przeważnie na zielonych częściach roślin lub liściach. W związku z tym mogą być mylone z innymi krabokształtnymi pająkami jak Diaea dorsata, Diaea pictilis, Misumenops tricuspidatus, Heriaeus mellotei i Heriaeus graminicola. Z powodu swojego jasnego koloru i zmienności ubarwienia Misumena vatia była opisana pod więcej niż 20 nazwami gatunkowymi! Dopiero nowoczesna taksonomia i rozpoznanie odpowiednich cech umożliwiło ujawnienie tych synonimów.

Pochodzenie nazwy: Nazwa rodzaju: μισούμενος [misúmenos] (greka) – znienawidzony; μισέω [miséo] (greka) – nienawidzieć Nazwa gatunkowa: vatius, -a, -um (łacina) – wygięte na zewnątrz (z wygiętymi odnóżami)

Europejski Pająk Roku (European Spider of the Year – ESY) Od 2000 roku grupa ekspertów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii wybiera corocznie jeden gatunek pająka na, na którym chce skupić szersze zainteresowanie. Po pająku topiku Argyroneta aquatica (2001) wybrano tygrzyka Argiope bruennichi (2002), darownika przedziwnego Pisaura mirabilis (2003), spachacza zielonawego Micromata virescens (2004) i skakuna arlekinowego Salticus scenicus (2005). W roku 2005 do niemieckojęzycznych krajów dołączyły Belgia i Holandia. Właściwy europejski projekt został zorganizowany na rok 2006. W ten sposób Misumena będzie reprezentować pająki od Skandynawii po Morze Śródziemne i od Irlandii po Węgry (oraz Polskę – przyp. tłum.) i powinna ukazać fascynującą stronę tych bardzo użytecznych zwierząt.

Autorzy tekstu niemieckiego: Peter Jäger & Martin Kreuels Tłumaczenie polskie: Izabela Hajdamowicz Organizatorzy: Dr Peter Jäger, Research Institute Senckenberg, Senckenberganlage 25, D-60325 Frankfurt am Main, Germany, E-Mail: Peter.Jaeger@Senckenberg.de Kontakt: Prof. Marek Żabka, Katedra Zoologii, Akademia Podlaska; B. Prusa 12, 08-110 SIEDLCE, Polska, E-Mail: marekzabka@ap.siedlce.pl Kraje biorące udział w projekcie (liczba krajów: 21, liczba głosujących osób: 71): Austria, Belgia, Bułgaria, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Węgry, Irlandia, Włochy, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Szwecja, Szwajcaria, Słowacja, Słowenia, Hiszpania. Towarzystwa wspierajace: Arachnologische Gesellschaft e.V. AraGes (http://www.arages.de/) Belgische Arachnologische Vereniging/Société Arachnologique de Belgique ARABEL (http://www.arabel.ugent.be/) European Invertebrate Survey-Nederland, Section SPINED Grupo Iberico de Aracnologia-Sociedad Entomologica Aragonesa GIA (http://aracnologia.ennor.org/web_intro.html) European Society of Arachnology ESA (http://www.european-arachnology.org) BioNetworX, Münster (http://www.bionetworx.de/) Mapy rozmieszczenia (stan 17.10.2005) Niemcy Wielka Brytania Belgia-Holandia-Luksemburg Literatura ► Bellmann, H. (2001): Kosmos-Atlas Spinnentiere Europas. – Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co., Stuttgart. 304 S. ► Brown, R.W. (1956): Composition of scientific words. – Smithsonian Institution Press, Washington and London. 882 S. ► Chien, S. A. and D. H. Morse (1998): The roles of prey and flower quality in the choice of hunting sites by adult male crab spiders Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 26: 238-243. ► Chittka, L. (2001): Camouflage of predatory crab spiders on flowers and the colour perception of bees (Araneida: Thomisidae / Hymenoptera: Apidae). – Entomologia Generalis 25(3): 181-187. ► Crome, W. (1957): Die Acroceride Oncodes fumatus ERICHSON als Parasit der Krabbenspinne Misumena vatia (CLERCK). – Deutsche Entomologische Zeitschrift 4(1/2): 26-29. ► Foelix, R. (1992): Biologie der Spinnen. – Georg Thieme Verlag, Stuttgart. 331 S. ► Fritz, R. S. and D. H. Morse (1985): Reproductive success and foraging of the crab spider Misumena vatia. – Oecologia (Berl.) 65: 194-200. ► Hinton, H. E. (1976): Possible significance of the red patches of the female crab-spider, Misumena vatia. – Journal of Zoology, London 180: 35-39. ► Kevan, P. G. and C. F. Greco (2001): Contrasting patch choice behaviour by immature ambush predators, a spider Misumena vatia and an insect Phymata americana. – Ecological Entomol. 26(2): 148-153. ► Kreuels, M. (1998): Übersicht der bisher in Europa an Spinnen (Araneae) beobachteten parasitierenden Fliegen (Diptera) (Beiträge zur Faunistik und Ökologie der Arthropoden auf den Kalkmagerrasen des Diemeltals, Teil 7). – Arachnologische Mitteilungen 15: 7-12. ► Lehtinen, P. T. Taxonomic notes on the Misumenini (Araneae: Thomisidae: Thomisinae), primarily from the Palaearctic and Oriental regions. In Logunov, D. V. & D. Penney (eds.), European Arachnology 2003 (Proceedings of the 21st European Colloquium of Arachnology, St.-Petersburg, 4-9 August 2003). Arthropoda Selecta, Special Issue 1: 147-184. ► Leighton, E. and D. H. Morse (2001): Female Misumena vatia allocate greater initial resources to female offspring than to male offspring. – Newsletter of the American Arachnological Society 62: 7. ► Lockley, T. C., O. P. Young, et al. (1989): Nocturnal predation by Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 17: 249-251. ► Loerbroks, A. (1984): Mechanik der Kopulationsorgane von Misumena vatia (CLERCK, 1757) (Arachnida: Araneae: Thomisidae). – Verh. naturwiss. Ver. Hamburg (N.F.) 27: 383-403. ► Morse, D. H. and R. S. Fritz (1982): Experimental and observational studies of patch choice at different scales by the crab spider Misumena vatia. – Ecology 63(1): 172-182. ► Morse, D. H. (1983): Foraging patterns and time budgets of the crab spiders Xysticus emertoni Keyserling and Misumena vatia (Clerck) (Araneae: Thomisidae) on flowers. – Journal of Arachnology 11: 87-94. ► Morse, D. H. (1985): Nests and nest-site selection of the crab spider Misumena vatia (Araneae, Thomisidae) on milkweed. – Journal of Arachnology 13: 383-390. ► Morse, D. H. (1987): Attendance patterns, prey capture, changes in mass, and survival of crab spiders Misumena vatia (Araneae, Thomisidae) guarding their nests. – Journal of Arachnology 15: 193-204. ► Morse, D. H. (1988): Interactions between the crab spider Misumena vatia (Clerck) (Araneae) and its Ichneumonid egg predator Trychosis cyperia Townes (Hymenoptera). – Journal of Arachnology 16: 132-135. ► Morse, D. H. (1988): Cues associated with patch-choice decisions by foraging crab spiders Misumena vatia. – Behaviour 107(3-4): 297-313. ► Morse, D. H. (1989): Nest acceptance by the crab spider Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 17: 49-57. ► Morse, D. H. (1989): Milkweed Pollinia and predation risk to flower-visiting insects by the crab spider Misumena vatia. – American Midland Naturalist 121(1): 188-193. ► Morse, D. H. (1990): Leaf choices of nest-building crab spiders (Misumena vatia). – Behavioral Ecology and Sociobiology 27: 265-267. ► Morse, D. H. (1991): Homing by crab spiders Misumena vatia (Araneae, Thomisidae) separated from their nests. – Journal of Arachnology 19: 111-114. ► Morse, D. H. (1994): Numbers of broods produced by the crab spider Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 22: 195-199. ► Morse, D. H. (1999): Location of successful strikes on prey by juvenile crab spiders Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 27: 171-175. ► Sullivan, H. L. and D. H. Morse (2004): The movement and activity patterns of similar-sized adult and juvenile crab spiders Misumena vatia (Araneae, Thomisidae). – Journal of Arachnology 32(2): 276-283. ► Thorell, T. (1869): On European spiders. P. I. Review of the European genera of spiders preceded by some observations on zoological nomenclature. – Ed. Berling, Upsala. 242 S. ► Weigel, G. (1941): Färbung und Farbwechsel der Krabbenspinne Misumena vatia (L.). – Zeitschrift für vergleichende Physiologie 29: 194-248. Literatura w języku polskim (przyp. tłum.) ► Bellmann, H. 1999. Pająki – najważniejsze gatunki krajowe. Przewodnik kieszonkowy. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa, 96 ss. ► Mikulska, I. 1960. Poznaj pająki. PZWS, Warszawa, 65 ss. ► Prószyński, J. i W. Staręga 1971. Pająki - Aranei. Katalog fauny Polski, 33., PWN, Warszawa, 382 ss. ► Punda, H. 1975. Pająki borów sosnowych. Klucze do oznaczania bezkręgowców Polski. Tom 1. PWN, Warszawa, 91 ss. ► Staręga W. 1974. Materiały do znajomości rozmieszczenia pająków (Aranei) w Polsce. Fragm. faun., Warszawa, 19: 395-420. ► Staręga W. 1978. Materiały do znajomości rozmieszczenia pająków (Aranei) w Polsce, III-VII. Fragm. faun., Warszawa, 23: 259-302. ► Staręga W. 1984. Materiały do znajomości rozmieszczenia pająków (Aranei) w Polsce, VIII-X. Fragm. faun., Warszawa, 28: 79-136.